Gerard van de Kamp

Advies van Darwin aan de energiesector: word agile!

Wat heeft Charles Darwin met Digital Transformation in de energiesector te maken? Meer dan u op het eerste gezicht denkt. Darwin kan namelijk utility-bedrijven de weg wijzen om versneld naar een duurzaam energiesysteem te bewegen.

Elk jaar voeren wij bij CGI meer dan 1.000 persoonlijke gesprekken met senior leiders in business en technologie, verspreid over 10 industrieën en 20 landen. In deze gesprekken vragen wij naar hun visie en prioriteiten als het gaat om trends in de business en de IT die van invloed zijn op hun organisaties. Dit jaar kwam Digitale Transformatie als grote winnaar uit de bus. Niet echt verrassend, zou je denken. Of toch wel? Het onderwerp hangt al een paar jaar boven de markt en heeft de nodige disruptie veroorzaakt in de telecomsector, retailmarkt en bankwereld. Op congressen worden Kodak en Free Records Shop vaak op de hak genomen, omdat ze een verandering hebben gemist. En menig presentator noemt Uber en Airbnb als schoolvoorbeelden van hoe het wél moet. Met de komst van Cloud Computing, Internet of Things en Big data analytics is Digitale Transformatie ook de trend voor de asset-intensieve industrie geworden. Je kunt daarbij, wel zo handig, lering trekken uit de voorgenoemde markten waar inmiddels veel ervaring is met digital only consumenten.

Grootste uitdaging energiesector

Utility-klanten vertellen ons dat de grootste uitdaging zit in het veilig onttrekken van data uit de assets en hieruit waarde creëren in de IT-omgeving. Om vervolgens de operatie te optimaliseren en nieuwe diensten en businessmodellen te ontwikkelen in de energietransitie richting het nieuwe duurzame energiesysteem. Naast duurzaam dient dit nieuwe energiesysteem ook betaalbaar, betrouwbaar en veilig te zijn. Consumenten en industrieën willen er immers niet op achteruit gaan. Sterker nog: ze moeten erop vooruit gaan!

Lokaal versus centraal

In de discussie wordt onderkend dat steeds meer energie lokaal wordt opgewekt (bijvoorbeeld via zon, wind en aardwarmte). Deze energie gaat men zelf gebruiken en opslaan ; de overschotten worden onderling verhandeld tussen groepen van afnemers en burgers. Dit gebeurt straks bijvoorbeeld via zogenaamde microgrids of energie-eilanden. Dat is een geheel andere situatie dan nu het geval is: deze processen vinden anno 2017 hoofdzakelijk centraal plaats. Onze klanten geven aan dat de huidige cultuur (71%) en ICT-infrastructuur (50%, in de illustratie hiernaast ‘legacy’ genoemd) hen belemmeren in de digitale transformatie naar deze decentrale ‘marktplaats voor energie’. Terwijl zij deze transformatie toch echt zien als randvoorwaardelijk voor de energietransitie naar een CO2-neutrale samenleving. Ze stelt de energiebedrijven namelijk in staat hun operationele kosten drastisch te verlagen. Dit budget kunnen de bedrijven vervolgens gebruiken voor innovatie in de (digitale) netwerken ten behoeve van het nieuwe energiesysteem en het creëren van nieuwe businessmodellen en diensten voor gebruikers.

Digitale transformatie of disruptie?

Ik vraag me af of digitale transformatie voldoende is om ons tijdig naar het duurzame energiesysteem te brengen. Misschien hebben we wel een radicalere ommezwaai nodig; een digitale disruptie. We zien wereldwijd immers al de desastreuze gevolgen van de klimaatverandering.

Op basis van de eerder genoemde klantinterviews, waarin de utility-bedrijven aangeven aan de vooravond te staan van hun digitale transformatie, lijkt enige disruptie nodig om de noodzakelijke versnelling te realiseren. Digitale transformatie gaat over het leiden van het bedrijf in de digitale wereld bij innovatie, productontwikkeling en de operatie met behulp van agile-methoden en opkomende technologieën als Internet of Things en Big data analytics. Dit raakt de bedrijfscultuur. De uitdaging is hoe je deze verandert. Digitale disruptie gaat echter over het veranderen van businessmodellen die nodig zijn in de sector om enerzijds de burgers mee te krijgen – denk bijvoorbeeld aan demand response of peer-to-peer trading (al dan niet via blockchain) – en anderzijds over oplossingen als microgrids en energie-eilanden. Voor meer informatie hierover verwijs ik graag naar de whitepapers van mijn collega’s Jos Siemons en Dorita Goeijenbier.

Energie-eilanden of microgrids zijn zo’n disruptief concept dat het leidt tot nieuwe marktrollen, businessmodellen en de gevraagde versnelling naar het nieuwe duurzame energiesysteem. Helaas zetten de marktpartijen hier nog maar weinig vaart achter. Dit terwijl de impact evident is. De route naar de energie-eilanden zal de markt, waarin de rol van de burger steeds belangrijker wordt (deze is niet langer slechts een ‘aansluitpunt’), veranderen. Maar ook de rol van de energieleveranciers is aan verandering onderhevig. Want wat gebeurt er bijvoorbeeld als consumenten en groepen gebruikers peer-to-peer gaan handelen en de centrale en regionale netbeheerders minder elektriciteit over (midden)lange afstand hoeven te transporteren? Wat als deze netbeheerders zichzelf opnieuw uitvinden en als lenige partijen nieuwe leveringsconcepten als back-up energy in stelling brengen?

Er is geen ontkomen meer aan: de markt moet en gaat over de kop. Wie wordt de Kodak en wie de Uber of Airbnb van de energiesector? Darwin heeft nog wel een tip, die aansluit bij mijn slotsom dat de samenleving digitale disruptie nodig heeft om versneld naar het duurzame energiesysteem te bewegen. Energiebedrijven moeten digitaal transformeren om te overleven! Word the most responsive to change, oftewel agile!

It is not the strongest of the species that survive, not the most intelligent,
but the one most responsive to change. - Charles Darwin, 1809

Blogrichtlijnen en gebruikersvoorwaarden