Het is al weer bijna dertig jaar geleden dat Peter Senge in zijn boek ‘The fifth discipline’ voor het eerst de lerende organisatie beschreef. Een dergelijke organisatie is een noodzaak om proactief te reageren een veranderende wereld in plaats van reactief. Gezien het steeds hogere tempo waarin veranderingen op ons afkomen – denk aan digitale transformatie, cybersecurity en disruptive technologies als robotics en blockchain –  zou ‘lerend’ eigenlijk de standaard voor elke onderneming moeten zijn. In dit blog geef ik u vijf tips hoe uw organisatie lerend kan worden en kan blijven.

Er zijn in dertig jaar tijd boeken vol geschreven over de lerende organisatie. Maar waarom is het zo lastig om een lerende organisatie te worden en vooral te blijven? Een van de belangrijkste onderliggende oorzaken is dat een organisatie zelf niet iets leert. Dat doen de mensen die de organisatie vormen. Daarmee is de lerende organisatie gelijk in het domein van de organisatieontwikkeling en -cultuur getrokken. Sommige organisaties zijn heel goed in het aanpassen en anticiperen; andere organisaties lijken weer volstrekt kansloos.

Ook 300-jarigen kunnen leren!

In de Unicorn List staan start-ups met een waarde van meer dan een miljard USD. Denk daarbij aan bedrijven als Uber (#1), Airbnb (#4), SpaceX (#10) en Dropbox (#13). Wat ze gemeen hebben, is hun vermogen zich aan te passen en snel te leren. Maar ook dat ze nog maar kort bestaan. Wat dat betreft lijkt het lerend vermogen van organisaties veel op dat van de mens zelf. Kinderen leren veel makkelijker en sneller dan ouderen. Maar sommige oudere mensen bewijzen het tegendeel. Het biermerk Grolsch en verfmerk Sikkens bestaan bijvoorbeeld al respectievelijk ruim 300 en 200 jaar! Oudjes kunnen het dus best!

Vijf tips voor een lerende organisatie

Wat zijn nu de vijf tips om een lerende organisatie te worden en te blijven?

  1. Stop de taylorisatie van de organisatie
    Frederick Taylor was een Amerikaans werktuigbouwkundig ingenieur die bijdroeg aan de theorie van de werkplaatsorganisatie die als wetenschappelijke bedrijfsvoering (ook wel taylorisme) bekend zou worden. Hij legde de basis van de arbeidsanalyse, de tijdsanalyses en het a-priorisch denken dat een taak uit de som van deeltaken samengeteld kon worden. Gevaarlijker wordt het wanneer we het lerend vermogen op Taylor gaan baseren. De organisatie reageert op externe veranderingen door het vraagstuk op te delen in simpele deelvraagstukken. De onbevestigde hypothese luidt dat de som van al deze afzonderlijke leerprocessen uiteindelijk moet leiden tot een lerende organisatie. Zorg dus dat het leren wordt gedeeld over alle lagen van de organisatie!
  2. Vermijd de scheiding tussen beleid en uitvoering
    We verwachten van een lerende organisatie dat we beter in staat zijn de ontwikkelingen te duiden en daardoor tijdig de juiste beslissingen kunnen nemen. De grote valkuil daarbij is de formele scheiding tussen ‘beleidmakers’ en uitvoerders. Deze scheiding zorgt ervoor dat de beleidsmakers niet geconfronteerd worden met de (on)uitvoerbaarheid en dat de uitvoerders zich niet verbonden voelen met het beleid.
  3. Leren en ontwikkelen is de verantwoordelijkheid van iedereen en niet iets van HR
    Mensen en daarmee ook hun organisatie leren voornamelijk door te doen en niet door een formeel en vooral centraal georganiseerd trainingsprogramma. Zorg dat de medewerkers snel kunnen leren door te handelen in een zo breed mogelijk werkveld.
  4. Waardeer experts in de organisatie en ontsluit hun kennis en ervaring
    Ontwikkelingen gaan razendsnel en daarmee ook de rol van experts in onze organisatie. Zorg dat je de experts in de organisatie kent en ze ook als zodanig in hun vak een carrière perspectief krijgen. In veel bedrijven kun je alleen maar promotie maken door tot het management-gilde toe te treden!
  5. Sta toe dat experimenten kunnen mislukken.
    Natuurlijk is fouten maken nooit een doel. Maar als het gebeurt ligt de focus dan op het straffen van de mensen die hun nek hebben uitgestoken of op het leren? Probeer te leren van de omstandigheden en oorzaak van het mislukken en richt je op de toekomst.

Succes en vooral veel plezier bij het leren en daarmee de onbegrensde mogelijkheden van wat in het verschiet ligt. Heeft u zelf nog tips? Reageer dan op dit blog!

Voeg commentaar toe

Comment editor

  • No HTML tags allowed.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Blog richtlijnen en gebruiksvoorwaarden